خانه / اطلاعات عمومی / تاریخچه پرچم ایران

تاریخچه پرچم ایران

۹ مرداد روزی است که پس از پیروزی انقلاب اسلامی ، پرچم جدیدی برای کشورمان انتخاب شد که خبری از علامت شیر و خورشید بر روی آن نبود و از سال ۱۳۵۸ به بعد مزین به کلمه «الله» شد. حتما برای شما هم جالب است تا از تاریخچه پرچم مقدس کشورمان بیشتر بدانید. اطلاعاتی که شاید هرگز درباره آن نمی دانستید.

 

درفش کاویان افسانه نیست…

با استناد تاریخ تا پیش از حمله اعراب به ایران، بویژه در زمان ساسانیان و هخامنشیان پرچم ایران را درفش کاویان می گفتند، هر چند آن درفش کاویانی اساطیری نبوده است. این نخستین اشاره در تاریخ اساطیر به وجود پرچم ایران است که در زمان قیام کاوه آهنگر علیه ظلم و ستم ضحاک از آن استفاده شد. در آن زمان کاوه برای آن که مردم را علیه ضحاک بشوراند، پیش بند چرمی خود را بر سر چوبی کرد و آن را بالا گرفت تا مردم گرد او جمع شوند . سپس کاخ فرمانروای خونخوار را در هم کوبید و فریدون را بر تخت شاهی نشانید .

فریدون نیز پس از آنکه فرمان داد تا پاره چرم پیش بند کاوه را با دیباهای زرد و سرخ و بنفش آراستند و دُر و گوهر به آن افزودند، آن را درفش شاهی خواند و به اینصورت " درفش کاویان " پدید آمد.

جالب است بدانید اولین پرچم ایران به رنگ زرد و سرخ و بنفش بود.

 

 

 

پس از ساسانیان هر پادشاهی که به تخت پادشاهی میرسید تعدادی جواهد به پرچم اضافه میکرد. پس از حمله اعراب به کشورمان، جواهرات، الماس ها و گوهرهای گرانقیمتی که به پرچم وصل بود را به غارت بردند و پوست را سوزاندند.

 

هخامنشان
هخامنشیان
 
درفش به جا مانده از کوروش بزرگ
درفش به جا مانده از کوروش بزرگ
 
فروهر آراسته شده به سه رنگ سبز، سفید، قرمز به جا مانده از دوران هخامنشیان
فروهر آراسته شده به سه رنگ سبز، سفید، قرمز به جا مانده از دوران هخامنشیان
 
درفش اشکانیان با خورشید آراسته می شده است
درفش اشکانیان با خورشید آراسته می شده است
 

 

ایران؛ ۲۰۰ سال بدون پرچم

جالب است بدانید که کشورمان، ایران، پس از این یورش تازیان هیچگونه پرچم و نمادی نداشت. در آن زمان تنها ابومسلم خراسانی و بابک خرم دین، دو قهرمان ملی آن زمان دارای پرچم بودند. از آنجایی که از نظر علمای اسلام تصویر پردازی امری حرام بود، ابومسلم خراسانی پرچمی تک رنگ به رنگ مشکی (سیاه جامگان) و بابک خرم دین پرچمی تک رنگ به رنگ قرمز (سرخ جامگان) داشتند.

 

رنگ سیاه نماد پیروان ابومسلم خراسانی
رنگ سیاه نماد پیروان ابومسلم خراسانی
 
رنگ سرخ نماد پیروان بابک خرم دین
رنگ سرخ نماد پیروان بابک خرم دین
 

نخستین پرچم نقش دار ایران

پس از پیروزی غزنویان بر سامانیان، سلطان محمود دستور داد تا نقش یک ماه بر روی پرچم سیاه رنگ آن زمان ایران دوخته شود. پس از مدتی بواسطه علاقه بسیار سلطان محمود به شکار شیر، نقش شیر به پرچم کشورمان اضافه شد و تا پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ ه.ش. این نقش بر روی پرچم قرار داشت.

 

غزنویان
غزنویان

 

افزوده شدن نقش خورشید بر پشت شیر

قدیمی ترین پرچم شیر و خورشیددار شناخته شده به سال ۸۲۶ هجری قمری (حدود ۱۴۲۳ میلادی) همزمان با دوره تیموریان برمی گردد. این پرچم در مینیاتوری از شاهنامه شمس الدین کاشانی (یک منظومه از جهانگشایی مغولان) به تصویر کشیده شده است. این مینیاتور که حمله مغولان به حصار شهر نیشابور را نشان می دهد. سربازان را نشان می دهد که پرچمی مزین به نشان شیر و خورشید در کنار پرچمی دیگر مزین به هلال ماه حمل می کنند.

 

سلجوقیان
سلجوقیان
 

پرچم در دروه صفویان

در میان شاهان سلسله صفویان که حدود ۲۳۰ سال بر ایران حاکم بودند، تنها شاه اسماعیل اول و شاه تهماسب اول روی پرچم خود نقش شیر و خورشید نداشتند. پرچم شاه اسماعیل یک سره سبز رنگ بود و بر بالای آن تصویر ماه قرار داشت. شاه تهماسب نیز چون خود زاده ماه فروردین (برج حمل) بود، دستور داد به جای شیر و خورشید تصویر گوسفند (نماد برج حمل) را هم روی پرچم ها و هم بر سکه ها ترسیم کنند. پرچم ایران در بقیه دوران حاکمیت صفویان سبز رنگ بود و شیر و خورشید را روی آن زردوزی می کردند. البته موقعیت و طرز قرار گرفتن شیر در همه این پرچم ها یکسان نبوده، شیر، گاه نشسته بوده، گاه نیمرخ و گاه رو به سوی بیننده بوده است. در بعضی موارد هم خورشید از شیر جدا بوده و گاه چسبیده به آن.

 

مهم ترین و اصلی ترین پرچم دوران صفویه
مهم ترین و اصلی ترین پرچم دوران صفویه
(نشان شیر و خورشید برای اولین بار به طور رسمی از اینجا وارد پرچم ایران شد.)
 
پرچم شاه اسماعیل
پرچم شاه اسماعیل
 

پرچم شاه طهماسب

پرچم شاه طهماسب
 

پرچم در عهد نادرشاه افشار

درفش شاهی یا بیرق سلطنتی در دوران نادرشاه از ابریشم سرخ و زرد ساخته می شد و روی آن تصویر شیر و خورشید هم وجود داشت اما درفش ملی ایرانیان در این زمان سه رنگ سبز و سفید و سرخ با شیری در حالت نیمرخ و در حال راه رفتن داشته که خورشیدی نیمه برآمده بر پشت آن بود و در درون دایره خورشید نوشته بود:«المک الله».

 

یکی از پرچم های افشاریان
یکی از پرچم های افشاریان
 

سپاهیان نادر در تصویری که از جنگ وی با محمد گورکانی، پادشاه هند، کشیده شده است، بیرقی سه گوش با رنگ سفید در دست دارند که در گوشه بالایی آن نواری سبزرنگ و در قسمت پایینی آن نواری سرخ دوخته شده است. شیری با دم برافراشته به صورت نیمرخ در حال راه رفتن است و درون دایره خورشید آن باز هم «المک الله» آمده است. بر این اساس می توان گفت پرچم سه رنگ عهد نادر مادر پرچم سه رنگ فعلی ایران است زیرا در این زمان بود که برای نخستین بار این سه رنگ بر روی پرچم های نظامی و ملی آمد؛ 

 

پرچم زندیان
پرچم زندیان
 

دوره قاجارها، پرچم چهار گوشه

در دوران آقامحمدخان قاجار، سر سلسله قاجاریان، چند تغییر اساسی در شکل و رنگ پرچم داده شد، یکی این که شکل آن برای نخستین بار از سه گوشه به چهار گوشه تغییر یافت و دوم این که آغامحمدخان به دلیل دشمنی که با نادر داشت، سه رنگ سبز و سفید و سرخ پرچم نادری را برداشت و تنها رنگ سرخ را روی پرچم گذارد. دایره سفید رنگ بزرگی در میان این پرچم بود که در آن تصویر شیر و خورشید به رسم معمول وجود داشت. با این تفاوت بارز که برای نخستین بار شمشیری در دست شیر قرار داده شده بود. در عهد فتحعلی شاه قاجار ایران دارای پرچمی دوگانه شد. یکی پرچمی یکسره سرخ با شیری نشسته و خورشید بر پشت که پرتوهای آن سراسر آن را پوشانده بود.

 

 پرچم آقامحمدخان
پرچم آقامحمدخان
 
پرچم محمدشاه
پرچم محمدشاه
 

امیرکبیر و پرچم ایران

میرزا تقی خان امیرکبیر، بزرگمرد تاریخ ایران، دلبستگی ویژه ای به نادرشاه داشت و به همین سبب بود که پیوسته به ناصرالدین شاه توصیه می کرد شرح زندگی نادر را بخواند. امیرکبیر همان رنگ های پرچم نادر را پذیرفت اما دستور داد شکل پرچم مستطیل باشد (بر خلاف شکل سه گوشه در عهد نادرشاه) و سراسر زمینه پرچم سفید، با یک نوار سبز به عرض تقریبی ۱۰ سانتی متر در گوشه بالایی و نواری سرخ رنگ به همان اندازه در قسمت پایین پرچم دوخته شود و نشان شیر و خورشید و شمشیر در میانه پرچم قرار گیرد؛ بدون آن که تاجی بر بالای خورشید گذاشته شود. بدین ترتیب پرچم ایران تقریبا به شکل و فرم پرچم امروزی ایران درآمد.

 

پرچم ایران در زمان امیرکبیر
پرچم ایران در زمان امیرکبیر
 

 

انقلاب مشروطیت و پرچم ایران

با پیروزی جنبش مشروطه خواهی در ایران و گردن نهادن مظفرالدین شاه به تشکیل مجلس، نمایندگان مردم در مجلس های اول و دوم به کار تدوین قانون اساسی و متمم آن پرداختند. در اصل پنجم متمم قانون اساسی آمده بود:

 

«الوان رسمی بیرق ایران، سبز و سفید و سرخ و علامت شیر و خورشید است.»

 

پرچم ایران در دوران مشروطیت
پرچم ایران در دوران مشروطیت
 
پرچم ایران در دوران پهلوی
پرچم ایران در دوران پهلوی
 

پرچم بعد از انقلاب اسلامی

نشان کنونی در پرچم ایران، نشان جمهوری اسلامی نام دارد که شرح و تفسیر رسمی آن در اصل ۱۸ قانون اساسی آمده‌است. اما به‌طور خلاصه این نشان بیان‌گر واژهٔ «الله» و شعار اسلامی «لا اله الا الله» است که روی رنگ سفید پرچم قرار گرفته‌است. همچنین ۲۲ «الله اکبر» به رنگ سفید و به نشانه پیروزی انقلاب در روز ۲۲ بهمن در حاشیه پایین رنگ سبز و حاشیه بالای رنگ سرخ نوشته شده‌است.

 

پرچم مقدس جمهوری اسلامی ایران
پرچم مقدس جمهوری اسلامی ایران
 

 

مشاهده کلیپ تاریخچه پرچم ایران

 

مطلب پیشنهادی

خیام

بزرگداشت عمر خیام نیشابوری

خیام، شاعر ملحد یا دانشمندی معتهد از نیشابور تا خیابان های قدیمی ، از رخت …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *