جدیدترین مطالب
خانه / اطلاعات عمومی / بزرگداشت عمر خیام نیشابوری

بزرگداشت عمر خیام نیشابوری

خیام، شاعر ملحد یا دانشمندی معتهد

از نیشابور تا خیابان های قدیمی ، از رخت خواب ولادمیر پوتین تا حیاط سازمان ملل، از کرسی های دانشگاه پریستون تا دره های کره ماه؛ از خیام شاعر و دانشمند بزرگ نشانه وجود دارد.

مردی که معاصرانشان حتی نمی­ دانستند او شاعر است. کسی که مردم نیشابور شب ها او را بر فراز بام می دیدند، بعدها به دربار ملک شاه سلجوقی رفت و نظام تقویم خورشیدی را برای همیشه اصلاح کرد. یک قرن بعد،  او را ملحدی بی دین و گبری شراب خوار می ­پنداشتند و در دوران معاصر افتخار بشریت و مایه مباهات ایران است. نامش را روی خیابان ها و دانشگاه می گذارند برایش بزرگداشت می گیرند. در تونس و اتیوپی میکده ها را به افتخارش نامگذاری می کنند. ناسا یافته های جدیدش را به نامش ثبت می کنند و ایرانیان در جوامع اروپایی فخرش را می فروشند. اما هنوز قدر علمی و ادبی خیام در کشور ما الکن است.

 

بزرگداشت خیام

خیام، فیروزه شرق

غیاث الدین ابوالفتح، عمر بن ابراهیم خیام فرزند چادرفروشی  آرام بود که در شبی خنک که باد در صنوبرهای نیشابور باشکوه گشت می­زد به دنیا آمد. درست ۹۷۰سال قبل ، نیشابور در اوج بود. پایتخت علم و فرهنگ سرزمین های شرق. خیام خیلی جوان بود در کلاس های رمانتیک امام موفق نیشابوری در ریاضیات و فلسفه به تبحر و شهرت رسید. خیام به شهرهای باشکوه خراسان سفر می­کرد و در سمرقند شاگردی اساتید بسیاری را نمود.

شهرت خیام قبل از خودش به اصفهان رسید. او در سرزمین زاینده رود ۱۸ سال زندگی کرد و با حمایت ملک­شاه­ سلجوقی و وزیر خردمندش  نظام الملک، به همراه جمعی از دانشمندان و ریاضیدانان زبردست دوران، در رصد خانه ای که به دستور  شاه تأسیس شده بود، به انجام تحقیقات نجومی پرداخت. حاصل این تحقیقات صحیح ترین و دقیق ترین تقویم تمام دروان هاست که در هر پنج هزار سال یک روز به اختلاف زمانی می­رسد. هنوز خبری از مغولان نبود و شکوه فرهنگ و علم شرق؛ مسحور کننده ترین دوران خود را طی می کرد. غیر از دوستان صمیمی کسی نمیدانست که خیام ترانه های شگفت انگیزی دارد و جادویش قرن ها بعد اثر می کند.

 

 

خیام در کارگه کوزه گری

نقش نابغه سرزمین فیروزه  در علم بیشتر از اینهاست. او  در حل معادلات درجه سوم و مطالعاتش درباره اصل پنجم اقلیدس گره های کور دنیای ریاضی را باز کرد. جورج سارتن  بزرگ با نام بردن از خیام به عنوان یکی از بزرگ‌ترین ریاضی‌دانان قرون وسطی چنین می‌نویسد:

"خیام اول کسی است که به تحقیق منظم علمی در معادلات درجات اول و دوم و سوم پرداخته، و طبقه‌بندی تحسین‌آوری از این معادلات آورده‌است و در حل تمام صور معادلات درجه سوم منظماً تحقیق کرده "

او نخستین کسی بود که نشان داد معادله درجه سوم ممکن است دارای بیش از یک پاسخ باشد . خیام در دیگر اثر مکتوبش به عنوان "رساله فی شرح ما اشکل من مصادرات اقلیدس" مرزهای هندسه را توسعه داد.

خیام به عنوان یک ریاضیدان احساساتی به واکاوی ریاضی موسیقی پرداخت و فاصله در پرده های موسیقی ایرانی را سرو سامان داد.

اما ربیاعیات او شگفت آور تر از همه این هاست. شهرت خیام در غرب به عنوان شاعری با ترانه های نفس گیر مرهون ادوارد فیتزجرالد ‌است.

 

خیام و  فراسوی مرزها

او شیفته خیام شد و ضمن ترجمه رباعیات از او تاثیر گرفت. غیر از او بسیاری از بزرگان ادبیات غرب، خیام را ستوده اند. مارک تواین و تی. اس. الیوت افسانه ای او را نماد فلسفه شرق و شاعر محبوب روشنفکران جهان  می­دانستند. آندره ژید، گارسن دوتاسی، ارنست رنان، تئوفیل گوتیه، موریس بوشور، ارمان رنو که هرکدام غول­ های قدرتمند ادبیات غرب هستند خیام را می ستودند و تاثیر او بر آثارشان را تایید می­ کنند.

در ایران صادق هدایت، شاملو، فروغی، نفیسی و دیگر بزرگان در شناساندن خیام به ما کوشیده اند. اما آنطور که شایسته این مرد پیشرو بوده، توجه نشده است. رباعیات خیام خیال ­انگیز، پرشور و در عین حال عمیق بودن مفهومی ساده از فلسفه ارائه می­کند و ما را از بین ملال روزمرگی به زندگی در لحظه فرا می­ خواند؛ مفهومی مدرن با عمقی هزارساله،

ولادیمیر پوتین، مارتین لوتر کینگ و آبراهام لینکن که مردان موثری در تاریخ هستند همیشه قبل از خواب رباعیات خیام می‌خواندند. ما هم بخوانیم. و یا حداقل در روز بزرگداشت این شاعر و دانشمند فرزانه که ۲۸ اردیبهشت ماه است از اشعار او را بخوانیم و لذت ببریم. حتی می توانید با مشاهده کلیپ کوتاه زیر در مورد خیام بیشتر بدانید.

 

 

 

ویدیو کلیپ های بیشتر را در کانال چه خبر دنبال کنید

 

 

[taq_review]

مطلب پیشنهادی

تاریخچه پرچم ایران

۹ مرداد روزی است که پس از پیروزی انقلاب اسلامی ، پرچم جدیدی برای کشورمان …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *